Alegorie postaw moralnych. Romańskie kolumny ze Strzelna

Podobnie rzeźbione romańskie kolumny można spotkać tylko w dwóch miejscach na świecie, w Santiago de Compostela w Hiszpanii oraz bazylice św. Marka w Wenecji. Być może dzięki temu, że przez kilkaset lat były zamurowane i nikt o niech nie wiedział, dotrwały do naszych czasów.

Strzelno na Kujawach to miejscowość wyjątkowa, jeżeli chodzi o zabytki. W jednym miejscu, oddalone od siebie zaledwie o kilka metrów, stoją dwie romańskie świątynie. Rotunda św. Prokopa i kościół Świętej Trójcy, który co prawda obecnie fasadę ma barokową, ale jak zajrzymy tu i tam, to reliktów romańskich w nim bez liku. Ot choćby para kolumn o wysokości 4 m i obwodzie 62 cm. W 1946 roku kolumny zostały odkryte przez historyka sztuki, prof. Zdzisława Kępińskiego, gdyż ponad 200 lat były obmurowane cegłą. Dlaczego? Nie wiadomo. Przypuszczam, że powodem była przebudowa świątyni w XVIII w. na styl barokowy i jakiemuś mnichowi lub pewniej mniszce norbertance taka staroć nie bardzo pasowała do nowego wystroju wnętrz. Kolumny datowane są na II poł. XII w. i powszechnie uważane za unikat sztuki romańskiej w Polsce.

Rotunda św. Prokopa i kościół Świętej Trójcy w Strzelnie

Właściwie to są 4 kolumny międzynawowe z tego okresu. Jednak my przyjrzymy się tutaj tylko dwóm, tym umieszczonym po wschodniej stronie kościoła. Tymi, których trzony wypełnione są dekoracjami figuralnymi wyobrażającymi takie pojęcia moralne jak Sprawiedliwość, Mądrość, Gniew, Roztropność i wiele innych. Kolumna po lewej stronie od wejścia do kościoła, czyli północna, zawiera personifikację przywar, natomiast ta południowa, po prawej stronie nawy głównej, personifikację cnót. Trzony tych kolumn podzielone są na strefy rozdzielone pasem ornamentyki roślinnej. W każdej ze stref znajduje się po 6 arkadek, w których przedstawiono stojące, statyczne postacie kobiet i mężczyzn (w większości kobiet), które wyobrażają pojęcia moralne. Daje to nam w sumie 36 personifikacji, po 18 dla cnót i przywar. Do tej pory nie udało się rozszyfrować z powodu uszkodzeń i utraty atrybutów w sumie 5 personifikacji, 3 dla cnót i 2 dla przywar.

Czytaj dalej Alegorie postaw moralnych. Romańskie kolumny ze Strzelna